Je gedrag begint voordat je het doorhebt

Je zit in een overleg en iemand reageert anders dan je verwacht. Je voelt spanning. Vrijwel direct ontstaat de neiging om je standpunt opnieuw uit te leggen. Je praat iets sneller, geeft een extra argument of probeert de ander alsnog mee te krijgen.

Dat voelt logisch. Je wilt vooruit.

Op dat moment gebeurt er veel. Je brein herkent de situatie, koppelt deze aan eerdere ervaringen en kiest razendsnel gedrag dat eerder resultaat heeft opgeleverd. Je lichaam reageert mee. Je houding verandert, je stem krijgt een andere lading of je spant onbewust je handen aan.

Gedrag begint daarmee al voordat je er bewust over nadenkt.

Mensen ontwikkelen gedurende hun leven allerlei patronen. Dat helpt ons om snel te handelen en onze energie te richten op wat aandacht vraagt. Gedrag dat eerder succesvol was, zetten we daardoor gemakkelijk opnieuw in.

Een leidinggevende die gewend is om duidelijk richting te geven, gaat bij weerstand misschien nog uitgebreider uitleggen. Een professional die resultaat behaalt door snel oplossingen te bedenken, schakelt bij een probleem direct naar het antwoord. Een collega die harmonie belangrijk vindt, probeert iedereen actief bij het gesprek te betrekken.

Dat gedrag heeft een oorsprong én een effect.

De vraag isdaarom: wat levert jouw gedrag in deze situatie op?

Want de omgeving verandert. Organisaties ontwikkelen zich, technologie versnelt processen en mensen werken steeds vaker onder hoge druk. Een aanpak die eerder goed werkte, kan vandaag een andere reactie oproepen. De extra uitleg kan ervoor zorgen dat iemand zich minder gehoord voelt. Het snelle antwoord kan ruimte wegnemen om te ontdekken wat er werkelijk speelt. De behoefte om tempo te maken kan het gesprek uiteindelijk vertragen.

Daarbij vertelt het lichaam vaak meer over wat er op dat moment gebeurt. Iemand zegt dat het goed gaat en kijkt naar beneden. Tijdens een gesprek begint iemand met zijn handen te wrijven. Een collega die normaal actief deelneemt, wordt opeens stil.

Zo'n signaal geeft je informatie.

Wat je vervolgens met die informatie doet, bepaalt je impact.

Je kunt direct betekenis geven aan wat je ziet. Je kunt ook nieuwsgierig worden en onderzoeken wat er werkelijk speelt. Vraag bijvoorbeeld: “Ik zie dat je stil wordt. Wat gebeurt er bij jou?” Of: “Ik hoor je dat zeggen. Wat bedoel je daarmee?”

Daarmee geef je de ander ruimte om zijn eigen verhaal te vertellen. En precies daar verandert het gesprek. Wie zich gezien en gehoord voelt, krijgt meer ruimte om te delen wat er werkelijk speelt. Er ontstaat begrip. Verbinding. En daarmee ruimte om samen verder te komen.

Jouw eigen gedrag speelt daarin een grote rol. Wanneer jij spanning ervaart en jouwstandpunt krachtiger gaat herhalen, kan de ander hetzelfde gaan doen. Of juist stiller worden. Wanneer jij vertraagt en een vraag stelt, kan er juist ruimte ontstaan.

Welk aandeel heeft jouw gedrag in de reactie die je krijgt?

Die vraag brengt invloed terug naar jezelf.

Juist in een tijd waarin onze aandacht voortdurend wordt gevraagd, is dat relevant. Berichten, e-mails, vergaderingen, deadlines en privé verplichtingen volgen elkaar snel op. We schakelen voortdurend en reageren daardoor gemakkelijk vanuit bestaande patronen.

Bewust gedrag vraagt een ander moment: ruimte tussen wat er gebeurt en wat je vervolgens doet.

Soms zijn een paar seconden genoeg.

Kijk. Luister. Observeer wat er bij de ander gebeurt en merk op wat er bij jezelf gebeurt. Voel je spanning? Wil je direct reageren? Ga je sneller praten? Trek je jezelf terug? Zie je dat de ander ander gedrag laat zien?

Gebruik diesignalen als informatie en stel jezelf één vraag:

Welke impact wil ik hier maken?

Vanuit die vraag ontstaat keuze. Misschien helpt het om langer te luisteren. Een extra vraag te stellen. Je eerste interpretatie te toetsen. Of drie minuten rust te nemen voordat je een belangrijk overleg binnenstapt.

Gedragsverandering ontstaat door dat bewust te oefenen. Bereid daarom naast de inhoud van een gesprek ook je gedrag voor. Bepaal vooraf welke impact je wilt maken en welk gedrag daarbij helpt.

Zo vergroot je stap voor stap je gedragsmogelijkheden. Je ziet meer, hoort meer en krijgt meer keuze in hoe je reageert.

En precies daar begint jouw impact.

Kernpunten

·        Bestaande ervaringen en patronen beïnvloeden hoe je reageert.

·        Je lichaam geeft informatie over wat er op dat moment speelt.

·        Jouw gedrag beïnvloedt de reactie van de ander.

·        Nieuwsgierigheid helpt je om waarnemingen te onderzoeken.

·        Vertragen creëert ruimte om bewust te kiezen.

·        Gedragsverandering groeit door gedrag vooraf én in de praktijk te oefenen.

Welke impact wil je maken?  Laat dat bepalen wat je doet.

‍